Bijlage III, punt 5(b), van de AI-verordening noemt AI-systemen die de kredietwaardigheid van natuurlijke personen beoordelen als systemen met een hoog risico. Een lening aan een bv of nv staat er dus niet in. Een eenmanszaak en een borgsteller zijn wel natuurlijke personen. Daardoor ligt de grens in de praktijk minder scherp dan hij lijkt.
Wat er in bijlage III staat
Punt 5(b) gaat over AI-systemen die bedoeld zijn om de kredietwaardigheid van natuurlijke personen te beoordelen of hun kredietscore vast te stellen. In de Engelse tekst: "to evaluate the creditworthiness of natural persons or establish their credit score". AI-systemen die financiële fraude opsporen vallen er niet onder.
Ik heb de tekst van bijlage III op 28 oktober 2026 gelezen op artificialintelligenceact.eu. De officiële tekst staat op EUR-Lex. EUR-Lex gaf bij mijn poging geen pagina terug, dus ik kon de bijlage daar niet openen. Lees het punt voor je beslist dus zelf na op EUR-Lex.
Bedrijven en natuurlijke personen
Een bv is een rechtspersoon en geen natuurlijke persoon. Beoordeelt een systeem de kredietwaardigheid van een bv, dan gaat dat niet over een natuurlijke persoon. Voor kredietverlening aan bedrijven geldt punt 5(b) dus meestal niet.
Er zijn twee plekken waar natuurlijke personen toch in een zakelijk dossier zitten. Bij een eenmanszaak is de aanvrager zelf een natuurlijk persoon. Een borgsteller is ook een natuurlijk persoon. Gebruikt een systeem voor een bv gegevens van de eigenaar, zoals zijn persoonlijke kredietgeschiedenis, dan kom je dichter bij de grens. Of dat onder punt 5(b) valt, is een juridische vraag die ik hier niet beantwoord.
Als het wel om een natuurlijk persoon gaat
Dan gelden de eisen voor AI-systemen met een hoog risico. De AFM noemt in een brief van 11 juni 2026 onder meer bias testing, geschiktheid, uitlegbaarheid, documentatie en signaalrapportage. Een hoog-risicosysteem moet ook zo zijn gemaakt dat natuurlijke personen er effectief toezicht op kunnen houden. Dat staat in artikel 14.
De verordening onderscheidt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. Gebruik je een systeem van een leverancier, dan ben je als financier de gebruiksverantwoordelijke. De eisen verschillen per rol. Welke bij jou horen, lees je met je jurist in de tekst.
AVG artikel 22
Los van de AI-verordening heeft artikel 22 van de AVG een eigen regel. Iemand heeft het recht niet te worden onderworpen aan een besluit dat uitsluitend is gebaseerd op geautomatiseerde verwerking, met inbegrip van profilering, als dat besluit rechtsgevolgen heeft of de persoon op vergelijkbare wijze in aanmerkelijke mate treft. Een afwijzing van een kredietaanvraag kan zo'n besluit zijn.
Er zijn uitzonderingen. Het besluit mag als het nodig is voor een overeenkomst, als de wet het toestaat of als de persoon uitdrukkelijk toestemming geeft. Bij een overeenkomst en bij toestemming moet je minstens het recht op menselijke tussenkomst geven, het recht om een standpunt naar voren te brengen en het recht om het besluit aan te vechten. Ik heb de tekst gelezen op gdpr-info.eu. De officiële tekst staat in de AVG op EUR-Lex, die ik zoals gezegd niet kon openen.
Menselijke tussenkomst moet echt zijn
Een mens die elke uitkomst van een systeem overneemt zonder de stukken te lezen, beslist in feite niet zelf. Betekenisvolle menselijke beoordeling betekent dat de kredietbeoordelaar de uitkomst kan begrijpen, ervan kan afwijken en kan uitleggen waarom. Hij moet daar ook de tijd en de stukken voor hebben.
Klarefi maakt het dossier compleet voordat de kredietbeoordeling begint. Het scoort, rangschikt of beslist niet. De kredietbeoordelaar leest de stukken en neemt het besluit. Dat past bij het idee dat een mens beslist. Het is geen garantie dat jouw proces aan de verordening voldoet.
De AFM
De AFM schreef op 11 juni 2026 aan de minister van Financiën over het wetsvoorstel voor de Uitvoeringswet AI-verordening. In die brief staat dat zij in het concept wordt aangewezen als toezichthouder op onder meer de eisen voor punt 5(b). De AFM schrijft ook dat zij toezicht houdt op AI-kredietmodellen van financiële dienstverleners met een AFM-vergunning. Of het wetsvoorstel inmiddels wet is, heb ik niet gecontroleerd. Wie bij jou toezicht houdt, hangt af van wie je bent en wat je doet. Dat vraag je aan je jurist.
Wanneer gelden de regels?
Volgens de AI Act-pagina van de Europese Commissie gelden de regels voor de hoog-risicotoepassingen uit bijlage III vanaf 2 december 2027. De regels over AI-geletterdheid gelden al sinds 2 februari 2025. Dat betekent dat medewerkers die met AI werken moeten begrijpen hoe het werkt. De Commissie werkte de pagina bij op 19 oktober 2026 en ik las hem op 28 oktober 2026.
Let op
Dit artikel is geen juridisch advies. Leg je eigen situatie voor aan een jurist.
Lees ook
Welke documenten je bij een kredietaanvraag vraagt, staat in de checklist voor een zakelijke lening. Hoe je de KVK-gegevens controleert, lees je in het artikel over de KVK-controle bij een kredietaanvraag. Welke software je kunt vergelijken, staat in software voor zakelijke kredietaanvragen in 2026.